Tối ưu hóa vận hành thang máy trong giờ cao điểm tại chung cư

Giờ cao điểm (6h30–8h30 sáng, 17h30–19h30 chiều) là “bài toán đau đầu” của nhiều tòa nhà chung cư. Nếu không tối ưu vận hành thang máy, cư dân sẽ phải chờ lâu, chen lấn, gây bức xúc và giảm chất lượng dịch vụ.

Vậy làm sao để tối ưu hóa vận hành thang máy trong giờ cao điểm một cách khoa học và hiệu quả?

1. Những vấn đề thường gặp trong giờ cao điểm

Thời gian chờ quá lâu (3–10 phút)
Thang dừng ở quá nhiều tầng
Quá tải cabin
Cư dân bấm nhiều nút cùng lúc
Phân bổ thang không hợp lý (chở hàng – chở khách chung)

2. Phân tích dữ liệu sử dụng thang máy

Bước đầu tiên để tối ưu là phân tích lưu lượng di chuyển theo khung giờ:

Tầng nào có mật độ cư dân cao nhất?
Giờ cao điểm tập trung lên hay xuống?
Tòa nhà có bao nhiêu thang? Tốc độ bao nhiêu m/s?
Sức chứa tối đa mỗi cabin?

Nên sử dụng hệ thống BMS hoặc phần mềm quản lý để trích xuất dữ liệu thay vì cảm tính.

3. Giải pháp tối ưu vận hành thang máy

3.1. Phân vùng thang (Zoning)

Chia thang theo nhóm tầng:

Thang A: tầng thấp (1–10)
Thang B: tầng trung (11–20)
Thang C: tầng cao (21–30)

Việc phân vùng giúp giảm số điểm dừng và tăng tốc độ di chuyển.

3.2. Cài đặt chế độ giờ cao điểm (Peak Mode)

Nhiều hệ thống thang máy hiện đại có chế độ:

Morning Up Peak (ưu tiên chiều lên)
Evening Down Peak (ưu tiên chiều xuống)

BQL nên làm việc với đơn vị bảo trì để cài đặt chế độ phù hợp.

3.3. Tách thang chở hàng và thang cư dân

Trong giờ cao điểm:

Hạn chế vận chuyển hàng hóa cồng kềnh
Khuyến khích chuyển đồ ngoài khung giờ đông

Điều này giúp giảm tải đáng kể.

3.4. Ứng dụng công nghệ điều khiển thông minh (Destination Control)

Hệ thống điều khiển theo điểm đến:

Cư dân nhập tầng trước khi vào cabin
Hệ thống gom người cùng tầng vào một thang

Giảm số lần dừng, tiết kiệm thời gian 20–30%.

3.5. Tối ưu quy trình gọi thang

Dán hướng dẫn sử dụng đúng cách
Không bấm cả hai chiều
Không giữ cửa quá lâu

Tuyên truyền bằng infographic, màn hình LCD sảnh.

3.6. Bảo trì định kỳ, tránh hỏng đột xuất

Một thang ngừng hoạt động trong giờ cao điểm có thể làm tăng tải 30–50%.

Cần:

Bảo trì đúng lịch
Kiểm tra tải trọng
Theo dõi lỗi kỹ thuật sớm

4. Giải pháp quản lý & truyền thông hỗ trợ

Gửi thông báo giờ cao điểm cho cư dân mới
Khuyến khích sử dụng thang bộ với tầng thấp (1–3 tầng)
Lắp bảng hiển thị thời gian chờ ước tính
Lập kế hoạch nâng cấp khi mật độ dân cư tăng

5. Chỉ số đánh giá hiệu quả (KPIs)

BQL có thể theo dõi:

Thời gian chờ trung bình (≤ 60–90 giây là tốt)
Số lượt dừng trung bình mỗi chuyến
Tỷ lệ quá tải cabin
Tỷ lệ khiếu nại liên quan thang máy

6. Lợi ích khi tối ưu vận hành thang máy

✔ Giảm thời gian chờ 20–40%
✔ Tăng hài lòng cư dân
✔ Giảm hao mòn thiết bị
✔ Tối ưu chi phí bảo trì
✔ Nâng cao hình ảnh chuyên nghiệp của tòa nhà

7. Kết luận

Tối ưu hóa vận hành thang máy trong giờ cao điểm không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là bài toán quản lý, dữ liệu và truyền thông.

Bằng cách:

Phân tích lưu lượng
Phân vùng hợp lý
Cài đặt chế độ cao điểm
Ứng dụng công nghệ thông minh
Truyền thông cư dân đúng cách

…Ban Quản Lý có thể nâng cao đáng kể hiệu suất thang máy và trải nghiệm sống tại chung cư.